19. YÜZYIL’DA GÖYNÜCEK İLÇESİ VE KÖYLERİNDEKİ AŞİRETLER

19. YÜZYIL’DA GÖYNÜCEK İLÇESİ VE KÖYLERİNDEKİ AŞİRETLER

Daha önceki yazılarımızda, Osmanlı belgelerine göre, Göynücek ilçesi ve köylerinin 17. 18. ve 19.yüzyıldaki nüfus sayılarını ve sahip oldukları koyun miktarlarını açıklamıştık. Bugünkü yazımızda ise, Göynücek ilçesi ve bazı köylerin 19. yüzyılda hangi aşiretlerden meydana geldiklerini yine belgelere dayanarak yazacağız.

Alan köyü, Gökçeli köyü, Karayakup (Yakupköy), Koyuncu, Yassı kışla, Göynücek köyü, Sığırçay köyü, Ulu yörüklerden Gökçeli kabilesine mensup olup, Mamalu aşiretine bağlıdır. Mamaulu aşireti ise Bozulus’a tabidir. (1838 Kızılkünbed Nüfus defterleri, Aydıncık Belediyesi yayınları)

Göynücek köyüne 1863 yılında Cihanbeyli aşiretinden de aileler iskan edilmiştir. (Amasya nüfus defterleri 1840, Amasya Belediyesi yayınları)

Çayan köyü: Ulu yörüklerden  Çayan  ve  İnallı cemaatinden meydana gelmektedir. Her iki kabilede Bozulus’a tabidir. (1830-1844 Çorum , Emlak nahiyesi (Mecitözü) nüfus defterleri, Çorum Belediyesi yayınları.)

Gafarlı Köyü: Gafarlı cemaati ve Milli aşiretine mensup olanlardan meydana gelmektedir. Gafarlı Mamalu aşiretine,  Mamalu aşireti Bozulus’a, Milli aşireti Badıllı’ya bağlıdır. (C. Türkay Osmanlı imparatorluğu’nda Aşiretler ve Cemaatler, 1840 Amasya nüfus defterleri)

Şarklı Köyü: Şarklı-Kara şarıklı aşiretine mensuptur. Şarklı aşireti, ulu yörüklerden Mamalu aşiretine bağlıdır. Mamalu aşireti de Bozulus’a tabidir. (C. Türkay, a.g.e). Şarklı-Şarklu obası Bayat boyundandır. (Faruk Sümer, Oğuzlar, sayfa, 243)

Kertme köyü: Dedesli ve Anamaslı cemaatlerinden meydana gelmektedir. Dedesli cemaati, Gündeşli aşiretine, Anamaslı ise, Pehlivanlı aşiretine bağlıdır. (1830-1844 Çorum nüfus defterleri,

C. Türkay, a.g.e.) Gündeşli Beğdil boyuna, Anamaslu Yazır boyuna mensuptur.

Çaykışla köyü: Zile yörüklerinden ve Milli aşiretinden meydana gelmektedir. Zile yörükleri Mamalu aşiretine, Milli cemaati ise, Badıllı aşiretine bağlıdır. (Amasya Nüfus defterleri, C. Türkay a.g.e)

Şeyhler Köyü: Şeyhler köyüne Livane muhacirleri iskan edilmiştir. (Amasya nüfus defterleri)

Karaşar Köyü: Zile yörüklerinden Karasar cemaatindendir.  Dğer adı Karahisarlu'dır.(C. Türkay, a.g.e.)

Şeyhoğlu köyü: Şeyhoğlu cemaatine, o da Beğdilli'ye bağlıdır. (C. Türkay a.g.e.)  (F. Sümer Oğuzlar)

Yukarıdaki tabloda aşiretler yakından incelendiğinde, hepsinin Bozulus’a tabii oldukları görülecektir. Bu da ismi geçen cemaatlerin Anadolu’ya birlikte geldiklerini göstermektedir. Daha önceki yazılarımızda Bozulus’u oluşturan aşiretlerin Malazgirt savasından sonra Anadolu’ya yerleşen topluluklar olduğunu belirtmiştik. Osmanlı belgelerinde de bu durum kanıtlanmaktadır. Bozulus’u oluşturan aşiretler kendilerine yurt olarak Anadolu’yu seçmişler ve bizlere emanet etmişlerdir. Bizim de emanete sahip çıkmamız gerekir. Bunu unutmayalım lütfen.

Saygılarımla.

Hamdullah Dedeoğlu

07.11.2018.

ULU YÖRÜKLERİN HORASAN’DAN, SİVAS-AMASYA-TOKAT-ÇORUM-ANKARA-YOZGAT-KIRŞEHİR’E UZUN YÜRÜYÜŞÜ

7. YÜZYILDAKİ HORASAN HARİTASI

21. YÜZYILDAKİ HORASAN BÖLGESİ.

ULU YÖRÜKLERİN HORASAN’DAN, SİVAS-AMASYA-TOKAT-ÇORUM-ANKARA-YOZGAT-KIRŞEHİR’E UZUN YÜRÜYÜŞÜ

Oğuz Türklerinden olan Ulu yörükler, Selçuklularla birlikte Anadolu’ya Horasan’dan uzun bir yürüyüşten sonra geldiler. Orta Anadolu’yu kendilerine yurt edindiler. 13. Yüzyıldaki Moğol istilasında bir süreliğine güneye, Suriye’nin kuzeyine gittiler. Moğollara, karşı, Memluklarla birlikte savaştılar. Moğolların istilasını durduran Memluklu sultanı Baybars’ın yanında yer aldılar. Onun desteği ile tekrar yurtlarına geri döndüler.  Prof. Dr. Faruk Sümer Hocanın belirttiğine göre, Aşiret ismini Ulu Bey adlı bir boy beyinden almaktadır.

Ulu yörükler, konar-göçer olmakla birlikte ziraatçıydılar. Hayvanlarını yazın Anadolunun yaylalarında, kışın da güneyde, Suriye topraklarında otlatıyorlardı. Orta Anadolu’daki topraklarda ise, buğday, arpa, yulaf ve darı ekip-biçiyorlardı.

Ulu yörüklerin tarihini kısaca anlattıktan sonra onları tanımaya geçelim. Ulu yörükler üç gruptan oluşuyordu. Yüzdepare, Ortapare ve Şarkipare yörükleri. Bunlar da kendi aralarında kabile, Aşiret ve cemaatlere ayrılıyordu. Osmanlı kayıtlarına geçen aşiret ve cemaatler şunlardır:

İLBEYLİ-ELBEYLİ KABİLESİ- AŞİRETİ: Türkmen taifesinden, Beğdilli aşiretine bağlıdır.

ÇEPNİ CEMAATİ: Konar-Göçer Türkman yörükanı, Bozulus aşiretindendir.

ÇAPAN CEMAATİ: Konar-Göçer Türkman tafisindendir.

AĞCA KOYUNLU CEMAATİ: Türkman taifesindendir. Ağcakoyunlu  cemaati-obası, Oğuzların Bayad boyundandır. (F. Sümer Oğuzlar-Türkmenler, sayfa, 239)

AKSALUR CEMAATİ: Yörükan taifesindendir.

TATLU-TATLI -TATALU CEMAATİ: Türkman taifesindendir. Danişmendli aşiretine bağlıdır. Tatalu cemaati Oğuzların Beydilli bouındandır. (F. Sümer, Oğuzlar-Türkmenler, sayfa 297)

GÖKÇELİ CEMAATİ-KABİLESİ: Türkman yörükanı taifesindendir. Mamalu aşiretine bağlıdır. Gökçeli aşireti (obası) Oğuzların Bayındır boyundandır. (Faruk Sümer, Oğuzlar-Türkmenler, sayfa, 310)

ÇONKAR-ÇUNKAR (CA'UNĞAR) CEMAATİ: Yörükan taifesindendir. (Yeni elde ettiğimiz bilgilere göre,  Moğol kökenli olduğu belirtiliyor. F. Sümer, Anadolu'da Moğollar adlı eseri, Sayfa, 109,125,126)

İNALLI CEMAATİ: Türkman taifesindendir.

BALLU CEMAATİ: Konar-Göçer Ekrad taifesindendir.

ALİBEĞLİ CEMAATİ: Türkman yörükanı taifesindendir. Mamalu aşiretine tabidir.

KARAKEÇİLİ CEMAATİ: Türkman yörükanı taifesindendir. Kul ocağı Aklamındadır. (Osmanlı devletini kuran aşirettendir. Osman bey Karakeçili aşiretindendir.)

KIRIKLI CEMAATİ: Yörükan taifesindendir.

KARA FAKILU CEMAATİ: Yörükan taifesindendir.

Ulu yörükleri oluşturan cemaatlerden Ballu kabilesi hariç, tamamı Türkmenlerden meydana gelmektedir. Bu cemaatler, Sivas, Tokat, Amasya, Çorum, Yozgat, Kırşehir ve Ankara’ya kadar olan bölgeyi kendilerine yurt tutmuşlardı. Aralarında Dülkadirli beyliği ve Halep Türkmenlerine ait cemaatler de bulunuyordu. Örnekleyecek olursak, Çapan ve İlbeğli kabilesi daha çok bugünkü Yozgat -Sivas ili sınırlarında, Gökçeli, Tatlu-Tatlı, Çepni cemaati ise, Amasya, Çorum ve Tokat sınırları içinde bulunan bölgeye yerleşmişlerdi. Daha sonraları aynı bölgelere değişik çok sayıda aşiret ve kabile iskan edildi. Amasya ve Çorum’a iskan edilen aşiretleri daha önceki yazılarımızda anlatmıştık. Konuya ilgi duyanlara o yazıları okumalarını öneriyorum.

Özetleyecek olursak, Anadolu’nun Türkleşmesinde Ulu yörüklerin katkısı büyüktür. Doğup büyüdüğümüz toprakları bizlere yurt yapan ulu yörükleri bir kez daha saygıyla anıyoruz. Atalarımızı ve geçmişimizi lütfen unutmayalım.

Saygılarımla.

Hamdullah Dedeoğlu

05.11.2018

Kaynaklar:

--Doç.Dr. Ahmet Gündüz, 1841 tarihli Kırşehir nüfus defterleri

--Dr. Musa Sezer, 1695 Avarız defterlerine göre Zile kazasındaki Kabileler

--Cevdet Türkay, Osmanlı İmparatorluğu’nda Aşiretler ve cemaatler

--Prof. Dr. Faruk Sümer, Oğuzlar-Türkmenler, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayınları, 2016.

--Prof. Dr. Faruk Sümer, Anadolu'da Moğollar, Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2. Baskı, 2024.

***  Ballu cemaati hakkında  kayıtlarda Ekrad (Kürt) olarak belirtilmekle birlikte,  aşirete bağlı cemaatlerin Türkmen olduklarına ulaştık. 1530 tarihli, 998 nolu Bozok-Zülkadirli eyaletine ait defterde Ballu aşiretine bağlı olan cemaatler şunlar:

--Timurlu, Kara Alili, Kemallü, İshak Hacılı, Adillü, Evciler, Hüseyinlü, Hallaçlu. Osmanlı arşiv uzmanı Cevdet Türkay, Aşiretler, cemaatler adlı eserinde, Ballu aşiretine bağlı cemaatleri, "Türkman yörükanı" olarak tanımlamaktadır.

BEĞDİLLİ AŞİRETİNE BAĞLI CEMAATLER

BEĞDİLLİ AŞİRETİNE BAĞLI CEMAATLER

Beğdilli, Anadolu’ya ilk yerleşen aşiretlerdendir. Beğdilli aşiretinin ismi, aynı zamanda Oğuz Türkmenlerinin bir boyu olan Yıldızhan oğullarının bir kolundan gelmektedir. Osmanlı arşiv uzmanı Cevdet Türkay’ın yazdığı “ Osmanlı İmparatorluğu’nda Aşiretler ve Cemaatler” isimli esere göre, Beğdilli’ye bağlı cemaatler ve iskan edildikleri bölgeler şunlardır:

ŞEYHLİ-ŞEYHOĞULLARI: Ankara, Kengiri (Çankırı) sancağı.

Şeyhli aşireti, Türkman taifesindendir.

AFŞAR CEMAATİ: Maraş, Karaman, Kayseri, Karsı Maraş, Kadirli, Sis(Adana), Erzurum, Adana, Ankara, Balya kazası (Biga sancağı), Zamantı kazası (Maraş), Tokat, Isparta, Teke, Hamideli, Zülkadriye (Maraş), Rakka, Tarsus, Diyarbakır, Amasya, Yeni il kazası (Sivas), Halep, Bozok, Kırşehir, Bor kazası (Niğde), Sivas, Sorgun (Bozok), Dinek keskini(Kırşehir), Gördes.

Afşar cemaati, konar-göçer Türkman yörükanı taifesindendir.

ARABLAR-ARABLU: Sivas, Maraş, Diyarbakır, Menteşe sancağı, Rakka, Anamur, Adana, Edirne, Selanik, Çorum, Koçhisar, Mardin, Zülkadriye (Maraş), Bozok, İçel, Alaiye, Düşenbe, Manisa, Alaşehir, Erzurum, Adana, Saruhan, Niğbolu, Kütahya, Hama, Humus, Çıldır, Gelibolu, Şehirköy (Paşa sancağı), Siverek, Karaman, Uzuncaabad Hasköy (Çirmen sancağı), Nevşehir, Aydın, Adala ovası, Yeni il (Sivas), Göynük, Hısnı mansur (Malatya), Arapgir, Divriği, Kars, Uluborlu, Gönen, Ürgüp.

Arablar cemaati, Konar-göçer Türkman yörükanı taifesindendir.

BAYINDIR-BAYINDIRLI: Yeni il (Kangal ve civarı), Sivas, Rakka, Kaş, Ulaş (Tarsus), Halep, Maraş, Karahisarı şarki, Karaman, Hama, Çorum, Eyüpeli (Aksaray), Humus, Tire, Kütahya, Saruhan, Aydın, Şam, Yabanabad (Ankara), Kıreli (Beyşehir), Teke, Aksaray.

Bayındır cemaati, Türkman yörükanı taifesindendir.

BOZKOYUNLU: Yeni il (Sivas), Siverek, Niğde, Konya, Aksaray, Hama, Humus, Karaman, Aydın, Halep, Diyarbakır, Malatya, Saruhan, Mardin, Sivas, Arapgir, Divriği, Rakka, Kütahya, Hısnı mansur (Malatya).

Bozkoyunlu cemaati, Türkman taifesindendir.

CECELİ : Çorum, Rakka, Aksaray, Yeni il (Sivas), Adana, Halep, Gülnar, Kengiri (Çankırı), Niğde, Aksaray, Katar kazası (Çorum), Nevşehir, Eyüpeli (Aksaray).

Ceceli cemaati, Konar-göçer Türkman taifesindendir.

CİHANBEYLİ: Haymana, Harput, Kengiri (Çankırı), Çorum, Kütahya, Arapgir, Diyarbakır, Rakka, Maraş, Ankara, Bozok, Tokat, Koçkirli (Bozok), Hısnı Mansur (Malatya), Kırşehir, Kars, Çıldır, Sivas, Çerkeş, Malatya, Erzurum, Kahta, Çermik.

Cihanbeyli Cemaati, Konar-göçer Türkman Ekradı taifesindendir.

CIRIKLI: Rakka, Selmanlı Kebir (Bozok), Anamur, Düşenbe (Aalaiye-Alanya), Adana, Karsı Maraş, Alaiye sancağı.

Cırıklı cemaati, Türkman taifesindendir.

DENGİZLİ-DENİZLİ: Budaközü (BOZOK), Kütahya, Adana, Maraş, Sivas, Arapgir, Selanik, Halep, Rakka, Zülkadriye(Maraş), Denizli, Baklan (Kütahya), Mangalya (Silistre), Gümülcine, Yenice Karasu (Paşa sancağı).

Dengizli cemaati, Yörükan taifesindendir.

DÖĞER-DİĞER: Rakka, Siverek, Çemişgezek, Adana, Sis ve Karahisarı Sahlp sancakları.

Döğer cemaati, Türkman taifesindendir.

ELBEYLİ-İLBEYLİ: Birecik, Halep, Sivas, Rakka, Kilis, Maraş, Ayıntap, Adana, Merzifon (Amasya), Zile, Yüzdepare, Tokat, Rumkalal (Rakka), Menbiç, Ravenden nahiyesi (Halep).

Elbeyli cemaati, Türkman taifesindendir.

GÜNDÜŞLÜ: Aydın, Saruhan, Kengiri, Mnteşe, Maraş, Rakka, Erzurum, Kars, Çıldır, Akhisar, Sındırgı, İpsala, Malkara, Keşan, Aydın, Yeni il (Sivas).

Gündüşlü cemaati, Konar-Göçer Türkman Yörükanı taifesindendir.

GÜNDEŞLİ: Aydın, Saruhan, Kengiri, Menteşe, Maraş, Halep, Rakka, Erzurum, Kars, Ahıska, Çıldır, Sivas, Kırşehir, Teke, Akhisar, Sındırgı, İpsala, Malkara, Keşan, Kula, Marmarai Aydın (Saruhan sancağı), Yenil kazası (Sivas), Evreşe(Gelibolu), Alaşehir, Kavak (Canik), Güzelhisar, Manisa, Eşme kazası.

Gündeşli cemaati, Konar-Göçer Türkman Yörükanı taifesindendir.

HAYIRBEĞLİ: Rakka eyaleti. Hayırbeğli cemaati, Türkman taifesindendir.

KADİRLİ-KADİROĞLU: Rakka, Niğde, Arapgir, Divriği, Sivas, Malatya, Hama, Ana, Humus, Selmanlı sağir kazası (Bozok), Kırşehir sancağı.

Kadirli cemaati, Konar-Göçer Türkman taifesindendir.

KARAKOCALAR: Biga sancağı, Çan, Bursa, Rakka, Gelibolu, Kırşehir, Alaiye (Alanya), Bozok, Karaman, Adana, Maraş, Sivas, Karahisarı Şarki, Halep, Şam, Hüdavendigar sancakları, Zülkadriye kazası (Maraş), Yeni il kazası (Sivas), İnegöl, Ezine-i Kazdağı kazası (Biga sancağı), Tuzla kazası (Hüdavendigar sancağı), Alacahan mevzii (Kangal), Hezargrad (Niğbolu sancağı), Bayramiç, Koçhisar (Aksaray), Eğribucak kazası (Paşa sancağı).

Karakocalar cemaati, Konar-Göçer Türkman Yörükanı taifesindendir.

KASIMLI: Rakka, Halep, Alacahan(Kangal), Kargı (Kengiri-Çankırı), Manisa, Saruhan sancağı.

Kasmlı cemaati, Türkman taifesindendir.

KAYASLI-KAYASLAR: Rakka, Aksaray, Niğde, Koçhisar (Niğde).

Kayaslı cemaati, Konar-Göçer Türkman taifesindendir.

KAZLI-KAZULU: Rakka, Adana, Sivas, Diyarbakır.

Kazlı cemaati, Konar-Göçer Türkman taifesindendir.

KILIÇBEĞLİ: Rakka, Erzurum, Kars, Ahıska, Maraş.

Kılıçbeğli cemaati, Türkman taifesindendir.

KARGILLI: Rakka, Aksaray, Hama, Humus, Adana, Sis, Maraş.

Kargılı cemaati, Konar-Göçer Türkman Yörükanı taifesindendir.

KIZILKOYUNLU: Rakka, Karaman, Kırşehir, Haymana, Bolvadin, Şam havalisi, Ankara civarı, Irak, Sapanca, İznik, Ayazmed kazası (Karesi sancağı), Bergama, Manisa, Süleymanlı kazası (Kırşehir), Nevşehir kazası (Niğde sancağı).

Kızılkoyunlu cemaati, konar-Göçer Türkman Ekradı taifesindendir.

KÖMEÇLİ-GÖMECLÜ: Rakka, Manisa.

Kömeçli cemaati, Türkman taifesindendir.

MİRZA: Rakka, Halep, Alacahan mevki (Kangal).

Mirza cemaati, Türkman taifesindendir.

TECERLİ: Karaman, Sivas, Kırşehir, Bozok, Rakka.

Tecerli cemaati, Konar-Göçer Türkman taifesindendir.

ULAŞLI-ULAŞLAR: Adana, Tarsus, Maraş, Halep, Karahisarı Şarki, Yeni il kazası (Sivas), Ordu, Zülkadriye kazası (Maraş), Çatalca, Diyarbakır, Yalakabad kazası (Kocaeli sancağı),Rumkkala kazası (Rakka).

Ulaşlı cemaati, Türkman Yörükanı taifesindendir.

YADİGARLI: Rakka, Niğde, Sivas, Kütahya, Aydın, Saruhan, Karaman, Halep, Hama, Humus, Avunya kazası (Biga sancağı), Keskin kazası (Kırşehir).

Yadigarlı cemaati, Türkman taifesindendir.

BEĞDİLLİ AŞİRETİ: Sivas, Rakka, Kangal, Adana, Halep, Kaş kazası(Teke sancağı), Tarsus, Sis kazası (Adana), Ruha (Urfa), Trablusu Şam, Hama, Yeni il kazası (Sivas), Gülnar kazası (İçel), Kırşehir, Karaman, Canik, Danişmendli kazası (Bolu), Çıldır, Kars.

Beğdilli Aşireti, konar-Göçer Türkman taifesindendir.

Beğdilli aşiretine bağlı cemaatlere bağlı olan  alt cemaatler de bulunuyordu. Örneğin Dedesli cemaatinin, Gündeşli aşiretine bağlı olması, ya da, Pariçkanlı, Herdili cemaatlerinin Cihanbeyli aşiretine bağlı olması gibi. Dolayısıyla Beğdilli aşiretinin kontrol ettiği çok sayıda cemaat bulunuyordu. Osmanlı devleti, büyük aşiretlerin isyan etmelerini önlemek ve kontrolü sağlamak amacıyla, 18. ve 19. yüzyıldan itibaren aşiret ve cemaatleri küçük parçalara ayırarak, onları birbirinden uzak bölgelere iskan etme politikası izlemiştir. Yukarıdaki tablo da bunu doğrulamaktadır.

Saygılarımla.

Hamdullah Dedeoğlu

01.11.2018.

17. YÜZYILDA ZİLE’YE BAĞLI ORTAPARE VE YÜZDEPARE KAZALARINDA EHLİBEYT MENSUPLARI

17. YÜZYILDA ZİLE’YE BAĞLI ORTAPARE VE YÜZDEPARE KAZALARINDA EHLİBEYT MENSUPLARI

Osmanlı belgelerinde Ehlibeyt mensupları kayıtlarda “SADAT” ismiyle ayrı bir grup olarak gösterilmiştir. İlk kayıtlara 1571 tarihli Trablusşam ve Hama Tahrir defterlerinde rastlanmaktadır.

Fırat Üniversitesi öğretim üyelerinden Yrd. Doç. Dr. Enver Çakar’ın kaleme aldığı “ 16. YÜZYILDA SURİYE’DE YAŞAYAN TÜRKMENLER “ adlı makalesinde, Salur ve Çoğun Türkmenlerine ait Tahrir defterlerinde, Cemaatler sayılırken, ayrı bir bölümde SALUR kabilesine bağlı Boğayirli cemaati içinde yer alan 12 hane reisinin “ SADAT” (SEYYİD- EHLİBEYT MENSUBU) olarak gösterilmektedir.  1570-71 tarihli Tahrir defterlerinde, Salur Türkmenlerine bağlı aşiretlerin içinde olan Boğayirli Cemaati, 239 hane, 176 bekar erkekten oluşmaktadır. Sadat bölümünde ise, 12 Ehlibeyt hane kaydedilmiştir. Tahrir defterlerinde, sadece vergiye tabi erkekler yazılmıştır.

Yine Seyidlerle ilgili olarak Dr. Musa Sezer’in Başbakanlık arşiv belgelerine göre yazdığı “ 1695 Yılındaki Avarız (Vergi) defterlerine göre. Zile ve bağlı köylerdeki Kabileler “ kitabının Zile Voyvodalığı’na (Sancak) bağlı ORTAPARE VE YÜZDEPARE yörükleri bölümünde, Yüzdepare kazası içinde yer alan KARA FAKILU kabilesi (Aşireti) ile birlikte olan iki SADAT (SEYYİD) ailesi bulunmaktadır. Kara Fakılu aşiretine bağlı sekiz köy olmasına rağmen, Ehlibeyt mensuplarının bulunduğu tek köy KETHUDALU olarak gösterilmiştir.

ORTAPARE kazasında ise, Ehlibeyt mensupları İLBEĞLİ ve TAT KARA ÇESAR aşiretlerine bağlı köylerde 13 hane olarak gösterilmektedir. İlbeğli aşiretine bağlı Kara Sofulu köyünde bir hane, Gümüşdigin köyünde üç hane, Kayalu köyünde bir hane, Kızıllu köyünde dört Ehlibeyt ailesi (hanesi) barınmaktadır. Tat Kara Çesar Tat (Tatalu) aşiretine bağlı Kara Kışla köyünde bir hane, Kavak köyünde ise, üç Ehlibeyt ailesi bulunmaktadır. Kara Kışla köyünün bugün Çorum Ortaköy ilçesine bağlı olan Büyük Kışla köyü, Kavak köyünün ise, Amasya’nın Göynücek ilçesine bağlı olan Kuyulu Kavaklı köyü olduğu tahmin edilmektedir. Ehlibeyt mensuplarının  Soy kütükleri dikkate alındığında, Kuyulu Kavaklı ve Büyük Kışla köyünde yaşayan Ehlibeyt mensuplarından bir kısmının, daha sonra buradan ayrılarak bugün Göynücek ilçesine bağlı olan Koyuncu ve Çulpara köyüne yerleşenler olduğu varsayılmaktadır.

Ehlibeyt ailelerinin kayıtlarını gün yüzüne çıkaran değerli bilim insanları sayın Dr. Musa Sezer ve sayın Yrd. Doç. Dr. Enver Çakar’a selam ve saygılarımızı iletiyoruz.

Saygılarımla.

Hamdullah Dedeoğlu

31.10.2018

***Cevdet Türkay’ın yazdığı “ Osmanlı İmparatorluğu’nda Aşiret ve Cemaatler” adlı eserde SALUR kabilesi “ Türkman yörükanı taifesinden” İLBEĞLİ kabilesi, “Türkman taifesinden”,

TATALU  kabilesi için de “ Türkman taifesinden” denilmektedir.

1838 NÜFUS SAYIMINDA KIRKDİLİM, TORAMAN, ÜZÜMLÜK KÖYLERİ VE ŞAHIS ADLARI

1838 NÜFUS SAYIMINDA KIRKDİLİM, TORAMAN, ÜZÜMLÜK KÖYLERİ VE ŞAHIS ADLARI

Dr. Ebubekir Güngör’ün 1838 nüfus defterlerini ele alan ve Aydıncık Belediyesi tarafından yayınlanan “NAHİYE-İ KIZILKÜNBED-AYDINCIK NÜFUS DEFTERLERİ” isimle eserde, Kırkdilim, Toraman ve Üzümlük köyleri Bozok (Yozgat) sancağının Zile kazasına bağlı Kızılkünbed nahiyesi köyleri içinde yer almaktadır. Kayıtlarda, Kırkdilim ve Toraman köyleri Kızılkünbet nahiyesinde yerleşik olarak oturanlara ait olan DEVECİ köyüne, Üzümlük köyü ise, Kazankaya köyüne tabi gösterilmiştir.

Kırkdilim, Toraman ve Üzümlük kışlasında oturanların burayı kışlak olarak kullandıkları ve misafir statüsünde oldukları belirtilmektedir. Belgelerde, Kırkdilim, Toraman ve Üzümlük kışlasında oturanların Cihanbeyli aşiretine bağlı oldukları da yer almaktadır.

İlgili eserin 72. ve 73. sayfalarında CİHANBEYLİ aşiretine bağlı köylerin nüfusları şöyledir:

--Kösrelik, namı diğer Tatlar köyü, 43 hane, 111 nüfus.

--Künbed Yenicesi: 14 hane, 28 nüfus.

--Eski Kuyucak: 19 hane, 45 nüfus.

--Kocabekiroğlu köyü: 29 hane, 95 nüfus.

-- Aşağı Dona köyü: 26 hane, 83 nüfus.

--Sancu, namı diğer Hurund köyü: 10 hane, 25 nüfus.

--Sakızlık köyü: 7 hane, 15 nüfus.

--Molla İsmailoğlu köyü: 11 hane, 27 nüfus.

--Köseoğlu köyü: 7 hane, 15 nüfus.

--Toraman köyü: 41 hane, 113 nüfus.

--Üzümlük köyü: 15 hane, 46 nüfus.

--Kırkdilim köyü: 73 hane, 199 nüfus.

1838 nüfus sayımında asker sayısını tespit etmek amacıyla, sadece erkekler sayılmıştır. Dolayısıyla, belirtilen nüfus miktarına bir o kadar da kadın sayısını ilave etmek gerekecektir.

** Kızılkünbed nahiyesi, bugün  Yozgat'a bağlı olan Aydıncık ilçesidir.

Saygılarımla.

Hamdullah Dedeoğlu

20.10.2018.

Ek: KIRKDİLİM-TORAMAN-ÜZÜMLÜK  KÖYLERİNDEKİ ŞAHIS ADLARI

1838 NÜFUS SAYIMINDA GÖYNÜCEK İLÇESİ VE KÖYLERİ

1838 NÜFUS SAYIMINDA GÖYNÜCEK İLÇESİ VE KÖYLERİ

Bugünkü yazımızda 1838 yılında yapılan nüfus sayımında Göynücek ilçesi ve köylerinin hane sayısı ve nüfus miktarını ele alacağız. 1838 yılındaki sayımda Göynücek ilçesi, Zile kazasına bağlı KADIKELAN nahiyesinin bir köyü olarak görünmektedir. Dr. Ebubekir GÜNGÖR’ün 1838 yılında yapılan nüfus kayıtlarına göre yazdığı ve Yozgat-AYDINCIK belediyesi tarafından yayınlanan “NAHİYEYİ KIZILKÜNBED- AYDINCIK nüfus defterleri (1838-1841) “ adlı eserde Gökçeli Kabilesine mensup Göynücek ilçesi ve köylerinin hane ve nüfus miktarları Şöyledir :

Eski Kışla köyü: 17 hane, 59 nüfus.

Göynücek köyü: 37 hane, 105 nüfus.

Çorak  köyü: 31 hane, 82 nüfus.

Karayakub köyü: 21 hane, 72 nüfus.

Kırık köyü-Namı diğer Hotnı: 60 hane, 144 nüfus.

Sağırçalı (sığırçay) köyü: 13 hane, 35 nüfus.

Köylüce köyü: 24 hane, 107 nüfus.

Gökçeli köyü: 11 hane, 28 nüfus.

Koyunculu-Namı diğer Kurd ağılı: 24 hane, 74 nüfus.

Hacı köyü: 57 hane, 173 nüfus.

1838 yılında yapılan nüfus sayımında asker sayısını tespit etmek amacıyla sadce erkekler yazılmıştır. Bu nedenle, yukarıdaki nüfus miktarlarına bir o kadar da kadın nüfusun ilave edilmesi gerekmektedir.

**Kızılkünbed nahiyesi, bugün Yozgat'a bağlı olan Aydıncık ilçesidir.

Saygılarımla.

Hamdullah Dedeoğlu

19.10.2018

17. YÜZ YILDA GÖYNÜCEK İLÇESİ VE KÖYLERİ

17. YÜZ YILDA GÖYNÜCEK İLÇESİ VE KÖYLERİ

Bugün Amasya’nın bir ilçesi olan Göynücek, 17. yüz yıldaki Osmanlı belgeleinde köy (karye) olarak geçmektedir. Göynücek köyü, 17. yüz yılda ZİLE Voyvadalığına bağlı ORTAPARE kazasınde yerleşik GÖKÇELİ kabilesinin (Aşiret) bir köyü olarak görünmektedir.

Dr. Musa Sezer’in Osmanlı belgelerine göre yazdığı “1695 AVARIZ (VERGİ) DEFTERİNE GÖRE ZİLE KAZASI VE BAĞLI KABİLELER” isimli eserde Ortapare ilçesinin 130 köyü bulunmaktadır. Kaza, dokuz ayrı kabileden oluşmaktadır. Her kabileye ait köyler bulunmaktadır. Kayıtlarda, Göynücek köyünün mensubu olduğu GÖKÇELİ kabilesine ait 15 köy yer almaktadır.

Gökçeli kabilesine ait köyler şunlar:

--Kara yakub (Yakupköy)

--Eski Kışla 

--Karacaviran Çoranı

--Çoran

--Koyuncuk (Alan)

---Kavakalanı

--Köse Eyüblü

--Gökçelü

--Mirza Kışlası

--Boz beği

--Yassı Kışla

--Koyunculu (Koyuncu)

--Harbendelü

--Kalzadlu

--Bayadlu

Aynı deftere göre, Gökçeli kabilesinde reaya (vergiye tabi) olarak 171 erkek, 5 Güherçileci, bir askeri sipahi, 4 tımarlı bulunmaktadır. Gökçeli kabilesinin sahip olduğu toplam koyun sayısı ise, 1.866’dır. Koyun sayısının köylere dağılımı ise, Şöyledir:

--Karayakublu, 635 koyun.

--Eski Kışla, 100 koyun

--Karacaviran Çoranı, 200 koyun.

--Çoran, 300 koyun.

--Köse Eyüblü, 100 koyun.

--Gökçeler, 90 koyun.

--Boz beği, 280 koyun.

--Yassı kışla, 50 koyun.

--Koyunculu 90 koyun.

--Harbendelu, 21 koyun.

Gökçeli kabilesi (Aşireti), Cevdet Türkay’ın yazdığı “ Osmanlı İmparatorluğu’nda Oymak, Aşiret ve Cemaatler” isimli eserinde, “  Türkman Yörükanı”  olarak geçmekte olup, Mamalu aşiretine bağlı görünmektedir. (Sayfa, 322-323)

Göynücek ilçesi ve köyleri ile ilgili araştırmalarımıza devam edeceğiz.

Saygılarımla.

Hamdullah Dedeoğlu.

14.10.2018