KIBRIS’A İSKAN EDİLEN AŞİRETLER

 KIBRIS’A İSKAN EDİLEN AŞİRETLER

Kıbrıs adasının fethedilmesinden sonra, Osmanlı devleti adayı İslamlaştırma ve Türkleştirme açısından Anadolu’dan buraya aşiretleri iskan etme politikasını yürürlüğe koydu. Adaya iskan edilen aşiretlerin yapısına bakıldığında, genellikle problem çıkaran ve yerleşik düzene geçmemekte ısrar eden aşiretler olduğu görülmektedir. Aşiretlerin iskanı konusunda neredeyse tek kaynak olan Osmanlı arşiv uzmanı Cevdet Türkay’ın yazdığı “Osmanlı İmparatorluğu’nda oymak, aşiret ve cemaatler” adlı eserde Kıbrıs Ceziresine (adasına) iskan edilen aşiretler şunlar:

GÜZELBEĞLİ: Yörükan taifesindendir. Teke sancağı, Alaiye (Alanya), İçel, Kıbrıs ceziresi, Manavgat, Kars-ı Meraş sancağı (Kadirli), Yalvaç, Aydın sancağı.

Güzelbeğli cemaati, Danişmendlü aşiretinden olup, 1140 (M .1727) senesinde eşkıyalık sebebiyle, Kıbrıs ceziresine nakl ve iskan olunmuşlardır. (İskan kayıtlarında yer alan kısa not)

KARAHACILI: Konar-Göçer yörükan taifesindendir. Kars-ı Meraş sancağı (Meraş eyaleti), Yüreğir kazası (Adana), Alaiye ve Tarsus sancakları, Teke ve Hamid sancakları, Kıbrıs ceziresi, İçel sancağı, Sis sancağı (Kozan), Kusun kazası (Adana), Manavgat kazası, Beğşehri sancağı (Karaman eyaleti), Bozkır kazası (Beğsehri sancağı).

“Karahacılı cemaati, Mamalu aşiretinden olub, İçel sancağında ve Tarsus’da Bulgar yaylağında sakin idiler. 1140 tarihinde şekavetleri sebebiyle Kıbrıs ceziresine nefy olundular. Mahalli iskanı ferman olunduğu üzere Aydın sancağında hali ve harab mahallerdir. An’asıl İçel ve Adana havalilerinde kışlayub, Kayseriye’de Erciyes ve Beğdağı’nda yaylarlar. Mamalu aşiretinden olan Karahacılı perakende cemaati, Bozdoğan yörükan taifesinden olub, Silifke’de kışlayub, yine İçel livasında Susam nam yaylak da yaylarlar. Karahacılı aşireti 800 hanedir.” (İskan yazısında yer alan not)

TACİRLİ-TECİRLİ: Tacirli aşireti, Bozulus Türkman aşiretinden olup, Konar-Göçer Türkman taifesindendir. Uzeyr sancağı (Adana eyaleti), Bozok, Diyarbekir, Meraş, Adana, Çıkurova, Kilis, Sivas, Rakka, Andırın kazası (Meraş), Erzurum, Çıldır, Kars, Ayıntab (Antep), Elbistan, Haruniye kazası (Meraş), Zülkadriye kazası (Meraş), Kıbrıs ceziresi.

ALCILAR-ELCİLER: Konar-Göçer Türkman taifesindendir. Meraş, Antep, Kilis, Edirne, Sivas, Haleb, Uşak, Hama, Humus, Bursa, Saruhan, İnegöl, Kocaeli, Şam eyaleti, Karaman, Rakka, Kıbrıs Ceziresi, Mihaliç kazası (Hudavendigar sancağı), Rumeli, Viranşehir kazası (Bolu sancağı), Eşme kazası (Kütahya sancağı).

BATRALAR-BADRALU-NAMI DİĞER PÜSELİ: Türkman yörükanı taifesindendir. Selindi kazası (İçel sancağı), Alaiye sancağı, Manavgat, Duşenbe kazası (Alaiye sancağı), Aydın, Saruhan sancakları, Kıbrıs Ceziresi.

BOLAHADOĞLU HÜSEYİN: Yörükan taifesindendir. İçel, Teke, Alaiye, Kıbrıs ceziresi.

CERİD TÜRKMANI: Konar-Göçer Türkman taifesindendir. Adana, Bozok, Meraş, Rakka, Nevşehir, Aksaray, Teke, Sivas, Çorum, Kayseri, Aydın, Kütahya, İçel, Alaiye, Diyarbakır, Malatya, Niğde, Karaman, Çankırı, Haymana, Hama, Yalvaç kazası (Aydın sancağı), Uşak, Zile kazası, Kıbrıs ceziresi, Şam eyaleti, Kırşehir, Manavgat, Akşehir, Burdur, Keçiborlu, Hamid sancağı, Uluborlu, Eğridir, Isparta.

ÇAYLAKLAR TÜRKMANI: Konar-Göçer yörükan taifesindendir. İçel, Alaiye, Niğde, Hama, Manavgat, Teke, Humus, Kıbrıs ceziresi, Tire kazası (Aydın), Kırşehir sancağı.

DERMİLLİ: Yörükan taifesindendir. Ayasluğ kazası (Sığla sancağı), İçel, Teke, Hamid, Alaiye sancağı, Kıbrıs ceziresi.

ESKİ YÖRÜK: Karahacılı aşiretindendir. Manavgat, Alaiye, Teke, Hamideli, İçel, Aydın, Menteşe, Rakka, Beğşehri, Kıbrıs ceziresi, Sarıçam kazası (Adana), Güzelhisar kazası (Aydın sancağı), Yalvaç kazası (Hamid sancağı).

GEDİKLİ: Yörükan taifesindendir. Danişmendli kazası (Karahisarı Sahib sancağı), İçel, Alaiye, Teke, Kayseri, Kırşehir, Beğşehir, Kocaeli, Kütahya, Manavgat, Denizli, Kıbrıs ceziresi, sarıçam kazası (Adana sancağı), Çirmen sancağı, Karasalu kazası (Adana sancağı), Anamur, Dimetoka kazası (Paşa sancağı), İbradı kazası (Alaiye sancağı), Karunbad kazası (Silistre sancağı).

Gedüklü (Gedikli) yörükan cemaati, 1140 tarihinde Kıbrıs ceziresine nefy olunub, cezire-i mezkureye nakil ve iskan edildiler.

“Enva-i fesad ve şekavetlerine mebni, bundan esbak yiğirmi dört tarihinde ehl-ü ıyaleriyle Kıbrıs ceziresine ve badehu otuzdokuz tarihinde dahi Adana kürbünde vaki Sarıçam nam mahalde nefy ve iskan olunmaları ferman olunmuş iken, bila emir-i şerif huruç eden Karahacılı ve Gedüklü ve eski yörük cemaatleri.” (iskan kayıtlarında yer alan kısa not yazısı)

KARALAR: Türkman yörükanı taifesindendir. Sivas sancağı, Danişmendli kazsı (Karahisarı sahip sancağı), Kayseri, Hamid, Malatya, Kütahya, Haleb, Konya, Teke, Kırşehir, Niğde, Urfa, Adana, Aydın, Saruhan, Meraş, Tırhala, Karahisarı Şarki (Şebinkarahisar), Tarsus, Şam, Silistre, Alaiye, Uşak, Kütahya, İzmir, Suruç, Bursa, Aksaray, Kıbrıs ceziresi, Anamur, Ordu,  Bala kazası(Ankara sancağı), Yüreğir, Manavgat, Babadağ kazası (Silistre sancağı), Zeytun kazası (Amasya), Ermenek kazası (İçel sancağı). Karalar cemaati Danişmendli aşiretindendir.

KILIÇLI EKRADI-KLILCLI KÜRDÜ: Türkman Ekradı (Kürdü) taifesindendir. Yeni il kazası (Sivas), Meraş, Antep, Kilis, Haleb, Hama, Humus, Rakka, Kıbrıs ceziresi, Andırın ve Elbistan kazaları (Meraş sancağı), Amik kazası (Haleb sancağı).

KIRINTILI EKRADI-KIRANTALU: Konar-Göçer Türkman Ekradı taifesindendir. Kayseri, Rakka, Meraş, Sis (Kozan), Karaman, Adana, İçel, Aydın, Saruhan, Develi, Yeni il (Sivas), Kıbrıs ceziresi, Harmancık kazası (Hüdavendigar sancağı), Zamantı kazası (Meraş), Pozantı, Çukurova.

LEKVANİK EKRADI: Konar-Göçer Türkman Ekradı taifesindendir. Rakka, Çorum, Kayseri, Niğde, Sis, Karaman, Meraş, Adana, Aydın, Kıbrıs ceziresi, Develi kazası (Niğde), Zamantı kazası (Meraş), Yahyalu(Kayseri), Anavurza mevkii(Adana sancağı).

SAÇIKARALI: Konar-Göçer Türkman yörükanı taifesindendir. İshaklı kazası (Akşehir sancağı), Kozan kazası (Adana), Hamideli, İçel, Teke, Alaiye, Adana, Aydın, Saruhan, Tarsus, Beğşehri, Akşehir, Manavgat, Düşenbe kazası (Alaiye sancağı), Anamur, Kıbrıs ceziresi, Uşak, Denizli, İlisuluk ve Çoruş karyeleri (İçel sancağı Selinti kazası).

SAKALLI CERİDİ-SAKALLI YÖRÜĞÜ: Yörükan taifesindendir. Yüreğir ve Kınık kazaları (Adana sancağı), Kars-ı Meraş, Rakka, Hama, Humus, Zülkadriye kazası (Meraş), Kıbrıs ceziresi, Ezine kazası, Ereğli ve eski il kazaları (Konya sancağı).

SENDİLİ: Konar-Göçer yörükan taifesindendir. Saruhan, Şam, Menteşe, Hamid, Teke, İçel, Biga, Alaiye, Kütahya, Adana, Tarsus, Sis, Aydaın, Kıbrıs ceziresi, Karaağaç kazası (Hamid sancağı), Birgi kazası (Aydın sancağı), Sındırgı ve Balıkesir kazaları, Çatalbirgos kazası (Biga sancağı).

ŞAMLU: Konar-Göçer yörükan taifesindendir. Eflani kazası (Paşa sancağı), Hamideli, Teke, Alaiye, İçel, Karaman, Tarsus, Kütahya, Aydın, Saruhan, Gülnar, Kıbrıs ceziresi, Zara kazası (Kastamoni sancağı), Lazikiye kazası (Kütahya sancağı), Manavgat ve Düşenbe kazaları (Alaiye sancağı).

ŞEYHLÜ-ŞEYHLİ TÜRKMANI: Türkman yörükanı göçebe taifesindendir. Kütahya, Adana, Tarsus, Sis, Kilis, Rakka, Kırşehir, Aksaray, Kayseri, Karaman, Karahisarı şarki, Ankara, Konya, Anteb, Haleb, Diyarbekir, Hamideli, Menteşe, Teke, Aydın, Alaiye, Sığla, Meraş, İçel, Kocaeli, Uzeyr ve Adilcevaz sancakları, Simav kazası (Kütahya), Bor, Nevşehir, Yüreğir, Zülkadriye kazası (Meraş), Tire, Haymana, Ergani kazası (Diyarbakır), Manisa, Üsküdar ve Kandıra kazaları (Kocaeli), Ünye kazası (Canik sancağı), Safranbolu, Ereğli kazası (Bolu sancağı), Kıbrıs ceziresi, Antakya kazası (Halep eyaleti), Süleymanlı kazası (Kırşehir sancağı), Saruhan sancağı.

TARTARLI-TIRTAROĞLU: Konar-Göçer Türkman yörükanı taifesindendir. Kıbrıs ceziresi, Menteşe, İçel, Adana, Sis, Tarsus, Kütahya, Aydın, Teke, Alaiye, Hamideli, Akşehir, Karahisarı sahib, Afşar, Keçiborlu, Burdur, Hoyran, Uluborlu, Isparta, Yalvaç, Eğridir, Çay ve Karamuk kazaları (Karahisarı sahip sancağı), Manavgat, Güzelhisar kazası (Aydın sancağı).

TOSLAKLAR-TOSLAKOĞULLARI: Yörükan taifesindendir. Alaiye, Hamideli, İçel, Teke, Kıbrıs ceziresi.

HACILI : Türkman Ekradı (Türkmen Kürdü) Taifesindendir. Kıbrıs Ceziresi, Edirne, Karaman, Adana, Sivas, Kütahya, Haleb, Hama, Humus, Kayseriye, Bozok, Niğde. 

Hamdullah Dedeoğlu

14.07.2019