GAFARLI (KAFARLI), KALECİK, YAZICIOĞLU, HASAN ODABAŞI, HASAN BEY, SÜLEYMAN AĞA OBALARI AMASYA'YA NEREDEN GELDİ ?

 GAFARLI(KAFARLI), KALECİK, YAZICIOĞLU, HASAN ODABAŞI, HASAN BEY, SÜLEYMAN AĞA OBALARI AMASYA'YA NEREDEN GELDİ?

"ÇULPARA KÖYÜNÜN KISA TARİHÇESİ" adlı makalemizde Milli Aşiretine bağlı Hasan Odabaşı obasının Şıhoğlu, Koyuncu, Çulpara'ya, Hasanbey oymağının Badam (Yeşilova), Karagözoğlu köyüne, Yazıcıoğlu obasının Çayan-Asar, Efkeri, Eymirli, Gafarlı, Başpınar, Kellik, Şarklı'ya, Kalecik cemaatinin Büyük kışla ve Kavakalan köylerine iskan edildiğini belirtmiştik. Ancak, bu obaların Amasya'ya nereden geldikleri konusunda elimizde yeterli bilgiler bulunmuyordu. Sözlü gelenekten gelen bilgiler doğrultusunda yaptığımız son araştırmalara göre, bu obaların TERCAN-ERZİNCAN, REFAHİYE-ERZİNCAN, KEBAN-ÇEMİŞGEZEK bölgesinden geldiklerini tespit ettik. Edindiğimiz bilgiler şöyle:

KALECİK OBASI: 1530 Tarihli, 387 nolu ANADOLU RUM EYALETİ defterinde, TERCAN-I SUFLA (AŞAĞI TERCAN) nahiyesinde KALACIK mezrası-köyü yer almaktadır. Obanın ismi buradan gelmektedir. (Sayfa, 192) 1591-1592 yıllarına ait vergi defterlerinde Kalecik ve Elcük viranınnda 25 erkek nüfus bulunmaktadır. 1835 nüfus sayımında ise, Kalecik köyünde 52 erkek nüfus yaşamaktadır. Bu nüfusa aynı sayıda kadın nüfusun  eklenmesi gerekmektedir. Zira, gerek vergi kayıtlarında gerekse nüfus sayımlarında sadece erkekler kayıt altına alınıyordu. 

AMASYA sancağına iskan edilen Kalecik obasının MİLLİ Aşiretine bağlı olması, bölgedeki yaylakların MİLLİ GÖÇER ile MİLLİ OĞULLARI aşiretine ait olmasından gelmektedir.16. Yüzyıla ait kaynaklarda, MİLLİ aşireti mensuplarının ERZİNCAN-TERCAN-KURUÇAY bölgesinde yoğun olarak yaşadıkları görülmektedir. (Cevdet Türkay, Osmanlı İmparatorluğu'nda Oymak, Aşiret ve Cemaatler, Sayfa 109, 110)

HASAN ODABAŞI OBASI: Hasan Odabaşı obasınin Çemişgezek sancağına bağlı Keban ilçesinin Aşağı MİŞELLİ (MEŞELİ) köyünden geldiğini ÇULPARA KÖYÜNÜN KISA TARİHÇESİ adlı makalemizde geniş bir şekilde yazmıştık. Çemişgezek sancağı da Milli aşiretinin yoğun olarak yaşadıgı bir bölgeydi. Hasan Odabaşı obasının Milli aşiretine bağlı olması da buradan gelmektedir. 

YAZICIOĞLU OBASI: Obanın ismi YAZI mezrası- köyünden gelmektedir. Bugünkü adı YAZIGEDİĞİ KÖYÜ olup, Erzincan'ın REFAHİYE ilçesine bağlıdır. Yazıgediği köyü Alevi islam inancını bugün de yaşamaya devam etmektedir. 

HASAN BEY VE SÜLEYMAN AĞA OBALARI: Bu iki oba isimlerini Tercan-ı Sufla (Aşağı Tercan) bölgesini yaylak olarak kullanan KIZIL HASANLI cemaatinden  Hasan ve Süleyman Kethudalardan (Kahya) almaktadır. Bu obaların da KALECİK bölgesine yakın bir bölgede Kızıl Hasan köyünde yaşadıkları gorülmektedir. (Anadolu Rum Eyaleti defteri, sayfa, 193)

Yazıcıoğlu obasının iskan edildiği köylerden olan GAFARLI  ise, ismini Gaffur Çiftliğinden almaktadır. 16. Yüzyıl OSMANLI kayıtlarında TERCAN nahiyesine bağli GAFFUR EFENDİ GÖMÜ (AHILI) -mezrası bulunmaktadır. 1835 tarihindeki nüfus sayımında GAFFAR EFENDİ köyünde 19 erkek nüfus yaşamaktadır. 

ŞARKLI, EYMİR, KARAGÖZLÜ koylerinin isimleri de ULU YÖRÜK kabilesinden MAMALU aşiretine bağlı aynı ismi taşıyan cemaatlerden gelmektedir. BAŞPINAR köyü ise, ismini Baş Ermeni köyünden almaktadır. 

Bu obaların Alevi islam inancını benimsemelerine gelince; gerek kışlak gerek yaylak olarak kullandıkları bölgelerde çok sayıda Alevi- Bektaşi tekke ve zaviyelerin bulunmasından gelmektedir. Örneğin:

--KURUÇAY nahiyesinde ŞEYH BABA ZAVİYESİ.

--TERCAN-I ULYA'DA ( YUKARI TERCAN ) SEYDİ ALİ BABA ZAVIYESİ.

--TERCAN-I ULYA'DA ŞEYH KASIM ZAVİYESİ. 

--TERCAN-I SUFLA'DA (AŞAĞİ TERCAN) HASAN HALİL BEY ZV. EDEBÜK KÖYÜ.

Yine aynı şekilde 16. Yüzyıl Osmanlı kayıtlarında ÇEMİŞGEZEK, MARAŞ, BOZOK sancaklarında onlarca ALEVİ-BEKTAŞİ Tekke ve Zaviyenin yer aldığı görülmektedir. ( ilgili makaleler sitemizde yer almaktadır) Bölgede yer alan Tekke ve zaviyelerin yakınlarında bulunan köylerin Alevi İslam anlayışını bugün de devam ettilrdikleri görülmektedir. Bu da tekke ve zaviyelerin o dönemde önemli ve etkili olduklarını göstermektedir. Böylece, sözlü gelenekten bilgileri, resmi belge ve kayıtlarla doğrulamış olduk.

Saygılarımla.

Hamdullah Dedeoğlu

21.07.2021.

*** Milli aşiretine bağlı cemaatlerin büyük çoğunluğu ZAZACA-KURMANC dilini konuşmaktaydı. Amasya'ya iskan edilenlerin bu dili bilmesi de buradan gelmektedir. HASAN BEY, GAFARLI, KALECİKLİ, TENCİRLİ, HASAN ODABAŞI, YAZICIOĞLU cemaatlerin dip kültürüne ve geldikleri yerlere baktığımızda merkezi MARAŞ-ELBİSTAN olan DULKADİRLİ BEYLİĞİNI meydana getiren aşiretler olduğu görülmektedir. (998 nolu Bozok-Dulkadirli Eyalet Defteri- miladi 1530)

KAYNAKLAR:

--387 NOLU ANADOLU RUM EYALETİ DEFTERİ.

--998 NOLU DİYARBAKIR, ZÜLKADİR DEFTERI 1-2. CİLT.

--YRD. DOÇ. DR. YUNUS ÖZGER, TERCAN VE KÖYLERİNİN DEMOGRAFİK YAPISI ADLI MAKALESİ.

--C. TÜRKAY, OSMANLI İMPARATORLUĞU'NDA OYMAK, AŞİRET VE CEMAATLER.

--DR. MUSA SEZER, 1695 AVARIZ DEFTERLERİNE GÖRE ZİLE KAZASINDA  KABİLELER.

--PROF. DR. FARUK SÜMER, OĞUZLAR-TÜRKMENLER.

--ULUSLARARASI DULKADİR BEYLİĞİ SEMPOZYUMU, YRD. DOÇ. DR. PİYAS ŞÜKÜROV.

--1591-92 YILLARINDA TERCAN KAZASI KÖYLERİ VE NÜFUSU. YRD. DOÇ. DR. SELÇUK DEMİR-YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM ETHEM ÇAKIR.

16. YÜZYILDA MARAŞ- ANKARA-KAYSERİ-KIRŞEHİR-YOZGAT-ÇORUM--AMASYA'NIN GÜNEYİNDEKİ ZAVİYELER

 16. YÜZYILDA MARAŞ- ANKARA-KAYSERİ-KIRŞEHİR-YOZGAT- ÇORUM VE AMASYA'NIN GÜNEYİNDEKİ ZAVİYELER

16. Yüzyılın başında Dulkadirli Beyliğine bağlı olan bu bölge, 1522 yılında Osmanlı topraklarına katılmıştı. Devlet Arşivleri Genel müdürlüğü tarafından yayınlanan 998 nolu, 1530 tarihli Dulkadir-Zülkadir ve Bozok  Eyalet defterinde kayıtlarına ulaştığımız zaviye ve tekkelerin birer dökümünü çıkardık. Bölgede çok sayıda zaviyenin bulunması dikkatimizi çekti. zaviyelerin bulunduğu kasaba, köy ve mezraları incelediğimizde büyük çoğunlunun Alevi-Bektaşi inancına sahip olduğu görülmektedir. Bu zaviyelerin bulunduğu Alevi-Bektaşi inancına sahip köy ve kasabaların aynı inancı bugün de  büyük oranda koruduğunu görmekteyiz. Bu zaviye ve Tekkelerin çoğu bugün yerinde bulunmamakla birlikte sözlü aktarımları devam etmektedir. Geçmişte bu zaviye ve Tekkeler hem dini hem de sosyal bir kurum olarak önemli görevler yapmışlardı. Anadoluyu bize yurt yapan ve kültürümüzü bugünlere akataran tüm tekke ve zaviye çalışanlarinı, dervişlerini, Ahilerini saygı ve hürmetle anıyoruz.

Bu kısa özeti yaptıktan sonra, bölgedeki zaviyelerin bulunduğu kasaba, köy ve mezralara bakabiliriz.

--Ali BİN ŞEHSUVAR BEY ZAVİYESİ, KANLI KAVAK KÖYÜ, GÖKSUN.

--DEDE BABA (DEVE BABA) ZV. ELBİSTAN. 

--DEDE KARKIN  Zv. GÖKSUN.

--IRLAĞAN HACI (ORHAN HACI) ZV. KARA HAYIT.

--İBRAHİM HACI ZV. ZAMANTU.

--KARA DEDE ZV. KARA HAYIT.

-'KARATAY SULTAN ZV. ZAMANTU.

--MELİK GAZİ SULTAN ZV. ZAMANTU.

--PINARBAŞI ZV. PINARBAŞI.

--SEYYİD HALİL ZV. MARAŞ.

--SEYYİD SELAHATTİN ZV. HINZIRI-GÖMÜLGEN.

--SÜLEYMAN BEY ZV. KALANDUZ KÖYÜ KARA HAYIT.

--ŞEHSUVAR BEY BİN ZÜLKADİR ZV. MELENGİ MEZRASI GÖSTERE NAHİYESİ.

--ÜMMET DEDE ZV. KIZIL VİRAN KÖYÜ MARAŞ.

--ABDAL ATA ZV. BOZOK.

--AHİ EVRAN ZV. KIRŞEHİR.

--ALAÜDEVLE ZV. BOZOK.

--ANDIK ABDAL ZV. BOZOK.

--AŞIK PAŞA ZV. KIRŞEHİR.

--BALİ ÇELEBİ ZV. BOZOK.

--DERVİŞ KEMAL ZV. BOZOK.

--DERVİŞ MEHMED ZV. BOZOK.

--EYMİRCE ZV. BOZOK.

--HACI BEKTAŞ ZV. KIRŞEHİR.

--HAYDARİ ZV. HAYDAR KÖYÜ KONUR NAHİYESİ. (SULAK YURT--ANKARA)

--HIZIR HALİFE ZV. BOZOK.

--KAMER ZV. (ŞAM BAYADI ZV.) SORKUN NAHİYESİ.

--KILIÇ ABDAL ZV. BOZOK. 

--KÖHNE ZV. BOZOK.

--MEVLANA MUHİYİDDİN ZV. BOZOK.

--SEYYİD SELAHADDİN ZV. BOZOK.

--SIRÇALU ZV. BOĞAZLIYAN.

--ŞAHRUH BEY BİN ALAÜDEVLE ZV. BOZOK.

--ŞEYH HACI İBRAHİM ZV. BOZOK.

--ŞEYH KAYA ZV. KIRŞEHİR.

--SEYH MUSA ZV. BOZOK.

--YOL KULU ZV. BOĞAZLIYAN.

--YOLA GELDİ DERVİŞ ZV. BOZOK.

--YUNUS HALİFE VE EVLADI ZV. BOZOK.

--YUSUF ABDAL ZV. BOZOK.

***ZAMANTU: KAYSERİ BÜNYAN İLÇESİNE BAĞLI ELBAŞI BÖLGESİ.

***KARA HAYIT: MARAŞ TÜRKOĞLU İLÇESİNİ KAPSAYAN BÖLGE.

***PINARBAŞI: KAYSERİ İLÇESİ PINARBAŞI BÖLGESİ.

**GÖMÜLGEN: AKKIŞLA BÖLGESİ-KAYSERİ.

***BOZOK: YOZGAT, ÇORUM VE AMASYA'NIN GÜNEYİNİ KAPSIYORDU.

***GÖSTERE NAHİYESİ: TOMARZA BÖLGESİ-KAYSERİ.

Sagılarımla.

Hamdullah Dedeoğlu

16.07.2021.

--

ERZİNCAN-TERCAN VE KURUÇAY'A İSKAN EDİLEN AŞİRETLER

ERZİNCAN-TERCAN VE KURUÇAY'A İSKAN EDİLEN AŞIRETLER

Bu bölgelere iskan edilen aşiret ve cemaatleri yazmamızın nedeni, GÖYNÜCEK-MECİTÖZÜ VE ORTAKÖY ilcelerine bağlı bazi köyleri meydana getirenlerin buradan gelmesidir. Kaynağımız Cevdet Türkay'ın Osmanlı arşivlerine dayanarak yazdığı Aşiretler ve Cemaatler isimli eseri olacaktır.

ERZİNCAN'A İSKAN EDİLEN AŞİRETLER

CELİKANLU: EKRAD TAİFESİNDENDİR.

ÇERKANLU: EKRAD TAİFESİNDENDİR.

BADILLU: TÜRKMEN EKRADI TAİFESINDENDİR.

CAVİKLÜ: EKRAD TAİFESINDENDİR.

DEVELİLER:-

DİRSIMLİ: EKRAD TAİFESİNDENDİR.

KARABAĞILU: TÜRKMAN TAİFESİNDENDİR.

MİLLİ: GÖÇER-EKRAD ULUS TAİFESİNDENDİR.

MİLLİ OĞULLARI: EKRAD ULUS TAİFESİNDENDİR.

SİPKANİ: EKRAD TAİFESİNDENDİR.

ŞEYH HASANLU: EKRAD TAİFESİNDENDİR.

TUMANLU: TÜRKMAN TAİFESİNDENDİR.

VESBANLU: --

ZİVANLU: --

ALAGÖZLÜ: YÖRÜKAN TAİFESİNDENDİR.

BAKÜLELİ: --

CAFERLÜ: TÜRKMAN EKRADI TAİFESINDENDİR.

CENGERLÜ: TÜRKMAN TAİFESİNDENDİR.

ÇAKALU: --

ÇAPAR BEĞLÜ: TÜRKMAN TAIFESİNDENDIR.

DİNAK: --

EĞREK-EKREK: YÖRÜKAN TAİFESİNDENDİR.

GÜLABİ UŞAĞI: TÜRKMAN TAİFESİNDENDİR.

HAN ÇOBANLU: --

KUZUCANLU: YÖRÜKAN TAİFESİNDENDİR.

MATATLU: YÖRÜKAN TAİFESİNDENDİR.

MEYDANLU: EKRAD TAİFESİNDENDİR.

OCAKLU-OCAK UŞAĞI: TÜRKMAN TAİFESİNDENDİR.

SAĞILMAN: --

SAVATLU: YÖRÜKAN TAİFESİNDENDİR.

YAHŞİLÜ: YÖRÜKAN TAİFESİNDENDİR.

YERMİRİZAD: YÖRÜKAN TAİFESİNDENDİR.

TERCAN'A İSKAN EDİLEN AŞİRETLER:

HOCANLU:  EKRAD TAİFESİNDENDİR.

KARIŞLU: EKRAD TAİFESİNDENDİR.

SADEBANLU: --

BESBANLU: EKRAD TAİFESİNDENDİR.

ÇAMURLU: --

DELÜLER: TÜRKMAN TAİFESİNDENDİR.

İLADİ: ---

KANTARLU: --

KARAKULAK; YÖRÜKAN TAİFESİNDENDİR.

KAYILÜCA : ---

KIZIL HASANLU: YÖRÜKAN TAİFESİNDENDİR.

KÖLELER: TÜRKMAN TAİFESİNDENDİR.

MANLULAR: YÖRÜKAN TAİFESİNDENDİR.

SARULAR NAMI DEĞER PENBECİK: TÜRKMAN YÖRÜKANI TAİFESİNDENDİR.

UZUN HACI: --

YOĞUN PİRTEK: YÖRÜKAN TAİFESİNDENDİR.

KURUÇAY'A İSKAN EDİLEN AŞİRETLER

DİRSIMLİ: EKRAD TAİFESİNDENDİR.

DUZİK: EKRAD TAİFESİNDENDİR.

FALANİ: EKRAD TAİFESİNDENDİR.

KARA BALİ: EKRAD TAİFESİNDENDİR.

OCANLU: EKRAD TAİFESİNDENDİR.

TUMANLU: TURKMAN TAİFESİNDENDİR.

BENAMLU: TÜRKMAN EKRADI TAİFESİNDENDİR.

ÇİMENLÜ ARABI: YÖRÜKAN TAİFESİNDENDİR.

GIYASLU: YÖRÜKAN TAİFESİNDENDİR.

KAÇARLU: TÜRKMAN TAİFESİNDENDİR.

KARAÇARLU: EKRAD TAİFESİNDENDİR.

KELEÇORLU: EKRAD TAİFESİNDENDİR.

KILANLU: YÖRÜKAN TAİFESİNDENDİR.

RİŞVANLU: TÜRKMAN EKRADI TAİFESİNDENDİR.

YAYLALU: YÖRÜKAN TAİFESİNDENDİR.

Sayın Cevdet Türkay'ın eserinde bazı aşiretlerin etnik kimlikleri belirtilmemiştir. Bunun sayım defterini yazan memurun hatasından kaynaklandığını tahmin ediyorum. Ekrad kelimesi "Kürdler" anlaminda,  yörükan terimi ise, Türkmenler için kullanılan bir tanimlamadır. Bize göre buradaki "Ekrad" kelimesi ZAZACA VE KURMANÇCA konuşan aşiretler için kullanılmıştır. Zira, OSMANLI kayıtlarında Farsça kökenli dilleri konuşan tüm cemaatlere "EKRAD" denilmiştir. Türkman Ekradı ise, Fars-İran ve Türkmen kökenlilerin birlikte oldukları cemaatler için kullanılmıştır.

Saygılarımla.

Hamdullah Dedeoğlu

15.07.2021.

SEN NE SATARSIN?

 SEN NE SATARSIN?

Be ey, Suud kafalı Şeyhülislam,

Her gün “din din” diye bağırırsın.

Hırsızlıklara, yolsuzluklara susarsın.

Lüks arabalara binip caka atarsın.

Sen ne satarsın?

Be ey Suud kafalı,

Ülke toprakları peş keş çekilirken susarsın.

Fabrikalar ecnebilere satılırken konuşmazsın.

Çocuklara tecavüz edilirken ses çıkarmazsın.

Sen ne satarsın?

Be ey Suud kafalı,

Sen, İbn-i Sina’ya zındık,

Farabi’ye “Kafir” diyenlerden misin?

Yoksa, Yunus Emre’ye “katli vaciptir” diyen Ebu Suud musun?

Sen nesin?

Yazan: Dedeoğlu

30.06.2021.

16. YÜZYILDA ÇEMİŞGEZEK SANCAĞINDA NAHİYELER, KÖYLER VE AŞİRETLER

     16. YÜZYILDA ÇEMİŞGEZEK SANCAĞI HARİTASI (Doç. Dr. Mehmet Ali Ünal'ın'ın "16. yüzyılda Çemişgezek" adlı makalesinden alınmıştır.)

 16. YÜZYILDA ÇEMİŞGEZEK SANCAĞINDA NAHİYELER, KÖYLER VE AŞİRETLER

Çemişgezek sancağı ile ilgili daha önce de makaleler yazmıştık. Bugünkü makalemizin konusu 16. Yüzyılda Çemişgezek sancağında bulunan köyler ve aşiretler olacaktır. Makalemizin ana kaynağı Doç. Dr. Mehmet Ali Ünal’ın yazdığı “XV1. YÜZYILDA ÇEMİŞGEZEK SANCAĞINDA AŞİRETLER VE CEMAATLER” adlı eseri olacaktır. Çemişgezek sancağını ele almamızın nedeni, Göynücek, Mecitözü ve Ortaköy ilçesine bağlı bir kısım köyleri meydana getiren obaların bu bölgeden gelmesidir. Konu ile ilgili makalelerimiz sitemizde yer almaktadır. 

Çemişgezek sancağı, Mehmet Ali Ünal hocamızın da belirttiği gibi, “BOZULUS” aşiretlerinin yaylaklarından biriydi. Osmanlı yönetiminin “Bozulus” demesinin nedeni, bu cemaatlerin daha önce Akkoyunlu, Safevi devleti ve Dulkadirli beyliğine bağlı olmalarıydı. Bozulus aşiretleri, Türkmenlerden ve “Kara Ulus” olarak adlandırılan cemaatlerden meydana geliyordu. “Kara Ulus” “Ekrad”-Kürt olarak adlandırılan aşiretlere verilen bir isimdi. Kara Ulus içerisinde 9. Ve 10. Yüzyıllarda Abbasiler döneminde Bizans İmparatorluğunun doğu ve güney doğu sınırlarına yerleştirilen İran (Fars) kökenli aşiretler de bulunuyordu. Ancak bu aşiretler de Osmanlı kayıtlarında “Ekrad-Kürt” olarak yer aldılar. Safevi devleti ile çatışma içinde olan Osmanlı yönetimi, ittifak yaptığı Sünni mezhebine bağlı Kürt ve Fars kökenli aşiretleri, Safevi sınır hattında tampon olarak kullanmak istiyordu. Böylece, hem Alevi-Bektaşi aşiretlerin Anadolu’dan İran’a (Safevi devletine) geçişini   engellemiş hem de bölgenin "Sünni"leşmesini sağlamış oluyordu.  Osmanlı devleti bölgenin yönetimini de Kürt beylerine bırakmıştı. Yönetim babadan oğula geçiyordu. Bir nevi özerklik verilmişti. Doğu ve güney doğu Anadolu’nun bugünkü demografik yapısı izlenen bu politika sonucunda oluştu.  

Diyarbakır eyaletine bağlı olan Çemişgezek sancağının Bozulus aşiretlerinin yaylaklarından biri olduğunu yukarıda belirtmiştik. Sayın Mehmet Ali Ünal’ın Osmanlı arşivlerinde yer alan 1518, 1523, 1541, 1566 tarihli Tahrir defterlerine (kayıt-sayım defterleri) dayanarak hazırladığı köyler ve aşiretler tablosu da Bozulus aşiretlerinin bileşenlerini bize göstermektedir. İlgili tablolarda, Amasya-Göynücek ilçesine bağlı Çulpara, Koyuncu ve Şıhoğlu köylerinde ikamet edenlerin atalarının yaylak olarak kullandıkları Mişellü-Meşelü (Taşkesen köyü-Keban) köyü de Çemişgezek sancağına bağlı Keban nahiyesinin köyleri arasında yer almaktadır. Mehmet Ali hocamızın hazırladığı tablo da yer alan nahiye ve köylerin bazıları bugün bulunmamaktadır. Bazılarının da isimleri değişikliğe uğramıştır. İsimlerini tespit ettiğimiz nahiyeler şunlardır:

--Belde: Çemişgezek’in güneyinde yer alıyordu.

--Gündüz: Karakoç ve Sütlüce bölgesini kapsıyordu.

--Sağman: Sağman köyü, Pertek.

--Ulupınar: Ulupınar köyü, Pertek.

--Ribat: Çiçekli bucağı.

--Vasgird: Pınarlar nahiyesi, Pertek.

--Havik: Havikpah köyü.

--Kızuçan: Pülümür.

Nahiye, köy ve cemaatlerin bulunduğu tablolar ise şöyle:

Tablolar incelendiğinde bazı cemaatlerin önüne “Ekrad”(-Kürt), bazılarına da “Etrak"-(Türk) yazıldığı, ancak büyük çoğunluğunun etnik kimliklerinin belirtilmediği görülmektedir. Biz de bazı cemaatlerin bilgilerine Cevdet Türkay’ın Osmanlı arşivlerine dayanarak yazdığı “Osmanlı İmparatorluğu’nda Oymak, Aşiret ve cemaatler” eserinde ulaştık. Tespit ettiğimiz aşiretler şunlar: 

KADILU: Yörükan taifesindendir. 

KARA SAKALLU: Yörükan taifesindendir. 

MEŞELÜ (MİŞELLÜ): Yörükan taifesindendir. 

SÜRGÜCÜ: Konar-Göçer Ekrad taifesindendir. 

ŞAMLU: Konar-Göçer yörükan taifesindendir. 

ORMANLU: Konar-Göçer Türkman Ekradı (Türkmen Kürdü) taifesindendir.

URGANLU: Yörükan taifesindendir.

ZAHARANLU: Haymenişin (çadırda yaşayan) Türkman Ekradı taifesindendir.

KÜÇÜKLÜ-ÇANAKLU: Konar-Göçer Türkman taifesindendir.

ŞEYH OSMANLU: Türkman yörükanı taifesindendir. 

KUHPİNİKLÜ: Ekrad (Kürt) taifesindendir.

ŞAKAKLU(ŞAVAKLU): Konar-Göçer Ekrad taifesindendir.

METALÜBLÜ: Ekrad taifesindendir.

MİLLİLİ: Türkman Ekradı taifesindendir.

KAVİLLİ: Konar-Göçer Ekrad Ulus taifesindendir. 

DİSİMLİ: Konar-Göçer Ekrad taifesindendir.

CABERLÜ: Şarkpare, Konar-göçer Türkman yörükanı taifesindendir.

Osmanlı yönetimi Ümmetçiliği esas aldığı için, sayımlarda etnik kimliklerin belirtilmesinde sakınca görmüyordu. Kayıt ve sayımlarda Kürtler için Arapça kökten gelen Ekrad,  Türkmenler için Yörükan, Etrak kelimeleri kullanılıyordu. Aşiretlerin etnik kimliklerinden de anlaşılacağı gibi, Çemişgezek sancağındaki yaylaklarda Türkmen, Kürt ve Fars kökenli aşiretlerin birlikte yaşadıklarını görmekteyiz. Bu da Bozulus aşiretlerinin yapısını doğrulamaktadır. Mehmet Ali hocamıza bu çalışmasından dolayı çok teşekkür ediyoruz. 

Saygılarımla.

Hamdullah Dedeoğlu.

11.05.2021.

*Müc.(Mücerred): Bekar

16. YÜZYILDA ÇORUM’DA AŞİRET VE CEMAATLER

 16. YÜZYILDA ÇORUM’DA AŞİRET VE CEMAATLER

--Abacı cemaati, Katar Nahiyesi (Beydilli köyü, Bayat)

--Adil cemaati, İskilip.

--Ala gözlü cemaati, Katar.

--Ali beyli cemaati, Budak özü (Sungurlu)

--Artuk şah-Uluşah cemaati, Katar.

--Atabey cemaati, İskilip.

--Ayan Otağı cemaati, Katar.

--Ballu cemaati, Karahisar-ı Demirli (Kalehisar köyü, Alaca)

--Çavundur cemaati, İskilip.

--Çınar cemaati, Ulu Bük köyü, Osmancık.

--Çiçekli cemaati, Budaközü.

--Çoban otağı cemaati, Katar.

--Eminlik cemaati, Katar.

--Gedikli cemaati, Çaybaşı köyü, Osmancık.

--Habil cemaati, İskilip.

--Hacı Bayramlı cemaati, Katar.

--Hindiler cemaati, Katar.

--Hisar Çayı cemaati, Kızıl pelit köyü, İskilip.

--İnebeyler cemaati, Çaybaşı köyü, Osmancık.

--Karahisar cemaati, Karahisar-ı Demirli.

--Karakeçili cemaati (Kazancılar cemaati) Karahisar-ı Demirli.

--Kara keçili cemaati, Budaközü.

--Karaca Taş cemaati, Çaybaşı köyü, Osmancık.

--Kerameettin yüzlü cemaati, Katar.

--Kızılbük cemaati, Yavı köyü, Osmancık.

--Kızıl kilise cemaati, Kızıl Pelit köyü, İskilip.

--Kuyucak cemaati, Ulupınar köyü, Osmancık.

--Tatar Moğol cemaati, 

--Nurettinli cemaati, Katar.

--Orta cemaati, Çaybaşı köyü Osmancık.

--Öküz Otağı cemaati, Katar.

--Satı yüzlü cemaati, Katar.

--Şam Bayatı cemaati, Budaközü.

--Şarkluyan cemaati, Budaközü.

--Topaç cemaati, Budaközü.

--Ulu Otak cemaati, Katar.

--Uluyörük cemaati, Karahisar-ı Demirli.

--Yar Özü cemaati, Ulubük köyü, Osmancık.

--Harbendelü cemaati, Mecitözü.

--Ağcalı cemaati, Hüseyinabad (Alaca)

--Kısır cemaati, Hüseyinabad.

--Toramanlı cemaati, Hüseyinabad.

--Süleymanlı cemaati, Hüseyinabad.

--Türkmen cemaati, Hüseyinabad.

Kaynak:

--387 numaralı Muhasebey-i Vilayet-i Karaman ve Rum Defteri, 937-1530, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara, 1997.

Derleyen: Hamdullah Dedeoğlu.

03.05.2021

HOŞ BİR SEDA

 HOŞ BİR SEDA

Hepimiz bir nurla Hak'tan geldik.

Bu dünyada biraz vakit geçirdik.

Bütün insanları yaratandan bildik.

Ne dilini sorduk, ne dinini ayırdık.

Kalplerimizi iyilikle doldurduk.

Kin ve nefretten uzak durduk.

Yaratılana, yaratandan dolayı saygı duyduk.

Hakk'ın sevgili bir kulu olduk.

Bütün insanlara gönül verdik. 

Kırılan kalplere şifa olduk.

Erenlerin yolundan ayrılmadık.

Hak, Muhammed, Ali'yi yolumuz bildik.

Bir dünyanın artık sonuna geldik.

Sırtımızdaki yükleri indirdik.

Hoş bir seda ile eyvallah dedik.

Geride kalanlara sefalar diledik.

Aşık Dedeoğluyum,

Bu dünyadan gelip, geçer insanoğlu.

Koşturma içinde olur bir ömür boyu.

Bir gün bedeni konur musalla taşına.

O zaman anlar, bir ömrün son bulduğunu.

Yazan: Dedeoğlu.

20.04.2021.

AMASYA.